عملیات تخریب ساختمان چگونه انجام میشود؟
تخریب ساختمان یکی از حساسترین و تخصصیترین مراحل در پروژههای نوسازی و ساختوساز است. مرحلهای که کوچکترین اشتباه در آن میتواند خسارتهای جانی، مالی و سازهای بزرگی ایجاد کند. به همین دلیل اجرای صحیح و اصولی تخریب نیازمند دانش فنی و رعایت استانداردهای ایمنی است. در چنین شرایطی، بهرهگیری از دانش افراد باتجربه و متخصص میتواند تفاوتی بزرگ در نتیجه نهایی ایجاد کند. مهندس مسرور قریشی با سالها تجربه در حوزه ساختوساز، مدیریت پروژه و آموزشهای کاربردی، یکی از افرادی است که با ارائه دورههای تخصصی خود روند تخریب ساختمان را از یک کار پرریسک به فرایندی اصولی و کاملا قابل کنترل تبدیل میکند.
تخریب ساختمان چیست؟
تخریب ساختمان به مجموعهای از عملیات برنامهریزیشده گفته میشود که طی آن یک سازه فرسوده، قدیمی یا نامناسب بهصورت مرحلهای یا یکباره از بین برده میشود تا فضای آن برای ساختوساز جدید یا نوسازی آماده شود. این فرایند تنها به تخریب دیوارها، سقف یا ستون محدود نمی شود، بلکه شامل بررسی وضعیت سازه، دریافت مجوزهای قانونی، تمهیدات لازم جهت ایمنسازی کارگاه و انتخاب روش مناسب تخریب است. تخریب ساختمان باییستی تحت نظارت مهندس ناظر و توسط مجری حرفه ای (ذیصلاح) و پیمانکاران حرفه ای تخریب و مطابق با مقررات ملی ساختمان انجام شود.
دلیل تخریب ساختمان ها چیست؟
با توجه به اینکه هر سازه قدیمی، فرسوده یا آسیبدیده میتواند تهدیدی جدی برای جان انسانها و ساختمانهای همجوار باشد و همچنین بدلیل رشد جمعیت و نیاز به مسکن رو به افزایش است. ساختمانهایی که عمر مفیدشان به پایان رسیده یا استانداردهای سازهای امروز را ندارند و در برابر زلزله مقاومت لازم را ندارند، ممکن است هر لحظه دچار ریزش ناگهانی شوند. تخریب در این نوع ساختمان ها امری بسیار ضروری به حساب می آید.
از سوی دیگر، تخریب مرحلهای ضروری برای نوسازی بافتهای فرسوده، بازسازی محلهها و افزایش ارزش زمین محسوب میشود. با تخریب اصولی مسیر برای ساخت ساختمانهای جدید، مقاوم و استاندارد باز میشود و کیفیت زندگی در منطقه ارتقا مییابد. همچنین اهمیت تخریب به جنبههای اجرایی پروژه نیز مربوط میشود. بدون اجرای صحیح این مرحله، امکان شروع عملیات خاکبرداری، فونداسیون یا ساخت سازه جدید وجود ندارد. به همین دلیل تخریب باید کاملا مهندسیشده و مرحلهبهمرحله مطابق مقررات انجام شود تا ریسک آسیب به کارگران، ساکنان اطراف و سازههای مجاور به حداقل برسد.
انواع تخریب ساختمان
برای تخریب ساختمان از دو روش استفاده میشود که براساس شرایط و موقعیت هر منطقه باید بهترین و مناسبترین روش برای آن انتخاب شود. در ادامه به طور دقیق با انواع تخریب آشنا خواهید شد که شامل:
تخریب دستی
تخریب دستی باید توسط نیروی انسانی متخصص انجام شود تا مشکلی در حین انجام آن به وجود نیاید. در قرارداد بهتر است نحوه انجام تخریب توسط نیروی کاری شما نوشته شود تا تمام مراحل آن به صورت حرفهای انجام شود. این روش کم هزینهتر ولی زمانبر تر از سایر روشها است که امروزه بدلیل کوتاه مرتبه بودن ساختمان ها در کشور ایران از این روش تخریب استفاده میگردد.
تخریب ماشینی
در تخریب ماشینی از ماشینآلات و ابزارهای پیشرفتهای استفاده میکنند که دارای سرعت بسیار بالا و هزینه زیادی است. اما این روش ارتشاعات زیادی نیز دارد به همین دلیل در ایران و در تخریبهای ساده داخل شهر از این روش استفاده نمیشود، زیرا میتواند باعث آسیب شدید به ساختمانهای مجاور شود و همچنین از این روش بیشتر در تخریب سازه های بلند مرتبه استفاده میگردد.
قبل از تخریب ساختمان چه مواردی باید رعایت شود؟
قبل از شروع تخریب ساختمان رعایت مجموعهای از اصول فنی، ایمنی و قانونی الزامی است تا از بروز خطرات جانی، مالی و آسیب ب ساختمانهای مجاور جلوگیری شود. نکاتی که قبل از تخریب ساختمان باید رعایت شود عبارتند از:
- بررسی فنی و ارزیابی کامل ساختمان: پیش از هر عملیاتی باید وضعیت سازه، مقاومت مصالح، نحوه اتصال اجزا و میزان فرسودگی ساختمان بررسی شود.
- دریافت مجوزهای قانونی: تخریب بدون مجوز شهرداری و تایید مهندس ناظر غیرقانونی و خطرناک است. مجوز رسمی تخریب، تایید قطع انشعابات و تاییدیه ایمنی ساختمانهای مجاور از مجوزهای مهم قبل از شروع تخریب هستند.
- قطع کامل تمامی انشعابات: پیش از تخریب باید برق، گاز، آب، تلفن و اینترنت قطع شوند و به جای درستی انتقال داده شوند.
- علامت گذاری و پر کردن چاه های قدیمی: نشانه گذاری و پر کردن چا های فاضلاب نیز یکی دیگر از مواردی استی که قبل از تخریب بایستی انجام شود تا در زمان گودبرداری تهدید جانی برای کاگران نداشته باشد.
ایمنسازی محدوده تخریب: حصارکشی کامل محیط، نصب تابلوهای هشدار، محدود کردن تردد عابران و تعیین فاصله امن برای همسایگان
- تخلیه وسایل و پاکسازی داخل ساختمان: تمام وسایل، تجهیزات، لوازم غیرضروری و مصالح قابل استفاده باید پیش از تخریب از ساختمان خارج شوند تا خطرات و خسارتها کاهش یابد.
- بررسی و حفاظت از ساختمانهای مجاور: در بسیاری از مناطق شهری، ساختمانها فاصله کمی از یکدیگر دارند. بنابراین باید مقاومت دیوارهای مشترک بررسی شود و ترکهای موجود ثبت شود.
- حضور مهندس ناظر و تیم متخصص: تخریب ساختمان بدون نظارت مهندس ناظر خطرناک و غیرقانونی است.
- انجام بیمه ساختمان: ساختمان باید بیمه شده باشد و دارای بیمه مسئولیت مدنی کارفرما و بیمه اشخاص ثالث باشد.
مراحل تخریب ساختمان
اولین مرحله، بررسی کامل سازه قدیمی توسط مهندس مجری حرفه ای است. در این مرحله مواردی مانند نوع اسکلت، مقاومت مصالح، وضعیت دیوارهای باربر و سن ساختمان بررسی میشود. این ارزیابی تعیین میکند که تخریب چگونه و با چه روشی انجام شود. مراحل تخریب ساختمان شامل:
آغاز تخریب از نقاط غیرسازهای
عملیات تخریب همیشه از بخشهای غیر باربر و از بالاترین طبقه آغاز میگردد، و قبل از شروع تخریب بایستی سوراخ دسترسی در تمام طبقات روی هم دیگر برای انتقال مصالح از بالا به پایین ترین نقطه ایجاد گردد سپس تخریب قسمت های مختلف از جمله تیغههای داخلی، سقف کاذب، دیوارهای جداکننده و نما و تاسیسات زیرا آغاز شده و انتقال آن به پایین ترین طبقه از طریق سوراخ دسترسی انجام گردد در هنگام انجام کار بهتر است کارگران در محل مناسبی قرار گیرند تا از خطرات احتمالی و سقوط در امان باشند.
تخریب اسکلت
در این مرحله اسکلت اصلی ساختمان به ترتیب (تیرهای فرعی، تیرهای اصلی، دیوارهای باربر وستونها،) و به صورت مرحلهای تخریب میشود. این کار باید به صورت حرفهای و با تجهیرات کامل و کافی توسط اکیپ های دارای صلاحیت و زیر نظر مهندس ناطر و توسط مجری حرفه ای انجام شود تا از ریزش ناگهانی و بروز حوادث مالی و جانی جلوگیری شود.
پاکسازی و آمادهسازی زمین برای ساخت جدید
پس از پایان عملیات تخذیب، نخاله بردرای آغاز شده و تمام مصالح حاصل از تخریب به خارج از کارگاه و محل دپوی نخاله حمل میگردد و سطح زمین صاف و آماده برای مراحل بعدی پروژه مانند پایداری سازی گود، گودبرداری، تجهیز کارگاه یا اجرای فونداسیون میشود.
نکات مهم در هنگام تخریب
در هنگام تخریب ساختمان رعایت نکات فنی بسیار مهم است و حتما باید تحت نظر مهندس ناظر حرفه ای و فرد متخصص و مهندس مجری حرفه ای انجام شود تا مشکلی برای ساختمانهای مجاور و کارگران ساختمان ایجاد نشود. مهمترین نکات در هنگام تخریب ساختمان که شامل:
- رعایت کامل اصول ایمنی فردی: کارگران و عوامل پروژه باید مجهز به کلاه ایمنی، کفش ایمنی، دستکش و لباس کار، عینک محافظ و ماسک ضد گردوغبار باشند.
- جلوگیری از ریزش ناگهانی بخشهای سازه: در زمان تخریب باید از ضربات ناگهانی به ستونها و دیوارهای باربر خودداری شود و تخریب از نقاط غیرسازهای شروع شود. این کار احتمال فروریختن ناگهانی سازه را به حداقل میرساند.
- محدود کردن تردد افراد غیرمجاز: در محل کارگاه باید حصارکشی کامل انجام شود و نوار خطر نصب شود این کار از ورود افراد غیرمجاز و بروز حادثه جلوگیری میکند.
- کنترل سقوط مصالح: برای جلوگیری از سقوط مصالح بر روی افراد یا ساختمانهای اطراف از تورهای محافظ ایمنی و سرپوش حفاظتی موقت باید استفاده شود.
بیشتر بخوانید: کتاب ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا
چالشهای رایج در تخریب ساختمان
در تخریب ساختمان با وجود برنامهریزی دقیق و رعایت اصول مهندسی چالشهای زیادی ممکن است در طول اجرای پروژه به وجود بیاید. شناخت این چالشها باعث میشود روند تخریب سریعتر و کمهزینهتر انجام شود. در ادامه مهمترین چالشهای رایج در تخریب ساختمان را بهصورت کامل نوشته شده است که شامل:
- یکی از بزرگترین چالشها، فرو ریختن غیرمنتظره بخشهایی از ساختمان است.
- در مناطق شهری که فاصله ساختمانها کم است، کوچکترین لرزش یا ضربه میتواند باعث ترک خوردن دیوار همسایه، ریزش گچ و مصالح و توقف پروژه شود.
- اگر قبل از تخریب انشعابات کامل قطع نشوند، احتمال انفجار گاز، آتشسوزی ناشی از برق، آبگرفتگی کارگاه و قطع شبکه مخابرات وجود دارد.
- تخریب باعث شکایت ساکنان و آلودگی محیط اطراف میشود.
- در خیابانهای باریک یا محلههای قدیمی، ورود تجهیزات مانند بیل مکانیکی یا لودر دشوار است.
- در صورت نبود تور محافظ، شوتینگ نخاله یا داربست ایمن، احتمال سقوط مصالح روی کارگران و عابران وجود دارد.
کلام پایانی
هر پروژهای که با تخریب اصولی آغاز شود مسیر هموارتری برای ساخت سازهای ایمن، استاندارد و باکیفیت خواهد داشت. اگر قصد دارید در این حوزه به یک متخصص واقعی، مدیر پروژه حرفهای یا پیمانکار معتبر تبدیل شوید. باید آموزشهای لازم را توسط فردی باتجربه دریافت کنید. مهندس مسرور قریشی با ارائه دورههای تخصصی مجری حرفهای و ناظر حرفه ای، نظارت و اجرای ساختمان را به صورت عملی از تخریب تا پاین کار به شما آموزش میدهد. با شرکت در این دورها مهارتهایی را کسب میکنید که تا بتوانید در پروژههای نظارتی و اجرایی خود موفقیتهای بیشتری داشته باشید. برای اطلاعات بیشتر از دوره های آموزشی کاربردی پیشنهاد میشود نمونه جلسات رایگان، سرفصل ها و رضایت کاربران را مشاهده کرده و سپس در دوره شرکت کنید. برای دریافت دورهها از قسمت دوره های اموزشی در سایت اقدام کنید.
سوالات متداول
سوالات متداول
خیر. تخریب بدون مجوز قانونی، خطرناک و غیرقانونی است و ممکن است جریمه، توقف پروژه و مسئولیت حقوقی به همراه داشته باشد.
با شرکت در دورههای تخصصی و آموزش عملی مهندس مسرور قریشی میتوانید نحوه تخریب را مرحلهبهمرحله یاد بگیرید.
مدت زمان تخریب به عواملی مانند اندازه ساختمان، نوع سازه، روش تخریب، دسترسی ماشینآلات و شرایط محیطی بستگی دارد.
این دوره ها مناسب برای ورود به بازار کار برای مهندسین عمران و معماری فعال در بخش نظارت و اجرا می باشند
